Strojenie anten radiowych na przykładzie anteny CB

Zacznijmy od tego co to jest strojenie anteny. W skrócie jest to dopasowanie impedancji anteny do obwodów wyjściowych urządzenia nadawczego. W przypadku anten montowanych na „mobilach”, czyli np. samochodowych, strojenie przeprowadza się przeważnie zmniejszając długość promiennika, przez obcięcie. Anteny stacjonarne mają dość duży zakres regulacji długości, więc w tym przypadku ciąć nie trzeba. Część anten mobilowych daje możliwość regulacji promiennika, czyli drutu stalowego który jest główną częścią anteny. Jednak w wielu przypadkach zakres regulacji jest niewystarczający, wówczas musimy taką antenę przycinać. Zanim jednak zajmiemy się anteną, musimy się upewnić czy długość kabla antenowego, która nie jest bez znaczenia, jest odpowiednia. W przypadku najczęściej stosowanego w obwodach antenowych do 30 MHz kabla, jest kabel oznaczony RG-58. Przy zastosowaniu tego kabla musimy obliczyć jego odpowiednią długość. Można to obliczyć z podanego niżej wzoru: 300 / F / 2 * K = długość kabla podana w metrach. 300 – przybliżona prędkość rozchodzenia się fali elektromagnetycznej F    –  częstotliwość pracy w MHz układu kabel-antena K    –  współczynnik skrócenia kabla

Współczynnik skrócenia to parametr, który mówi ile razy wolniejsza jest propagacja fali elektromagnetycznej w danym kablu aniżeli w próżni. Jest mniejszy od jedności i generalnie zależy od rodzaju materiału jakim jest otoczona linia przewodząca.

K – dla RG-58 to K=0,66 K – dla H-155 to K=0,82 a więc 300 / 27 /  2 * 0,66   =   3,66 ( zalecana długość kabla lub jej wielokrotność ) Jeżeli już mamy zalecaną długość kabla, oraz zamontowany wtyk antenowy do podłączenia do radiostacji, możemy zabrać się za strojenie. Do sprawdzenia dostrojenia anteny używamy tzw. reflektometru, np. takiego jak jest na zdjęciu poniżej.

Jest to przyrząd mierzący energię odbitą od niedopasowanego układu antenowego. Wytworzone przez radiostację podczas nadawania prądy w.cz. powinny być wypromieniowane przez antenę. Niedopasowana antena powoduje że część energii nie zostaje wypromieniowana, ale „odbija” się od anteny i wraca do nadajnika. Tą powracającą energię mierzy reflektometr. Oczywiście interesuje nas to, aby jak najwięcej tej energi „poszło” w eter, więc strojąc antenę staramy się ustawić ją tak aby wskaźnik reflektometru wskazywał najniższą możliwą wartość. Zaczynamy od podłączenia reflektometru. Za pomocą krótkiego kabla łączymy radiostację z reflektometrem. Wyjscie antenowe w nadajniku podłączamy do wejscia reflektometru oznaczonego symbolem TRX. Strojoną antenę podłączamy do złącza reflektometru oznaczonego ANT. Następnie na reflektometrze ustawiamy przełącznik na pozycję FWD. Uwaga- jezeli reflektometr ma funkcę pomiaru mocy, posiada dodatkowy przełącznik SWR/PWR który w tym przypadku ustawiamy na pozycję SWR. Strojenie powinniśmy zacząć od środka pasma, w przypadku radiostacji CB to kanały 19, 20, 21 Oczywiście nie chcemy przeszkadzać w korespondencji drogowej, więc pomijamy kanał 19 i ustawiamy radio np. na 20 kanał. Naciskamy przycisk nadawania (PTT) w mikrofonie, a następnie regulatorem na reflektometrze oznaczonym CAL ustawiamy wskazówkę na maksymalne wychylenie, czyli na końcu skali. Po kalibracji miernika przełączamy przełącznik FWD/REF na pozycję REF, i odczytujemy wskazania miernika. Wskazania od 0 do 2 możemy uznać za dopuszczalne, staramy się jednak ustawić tak antenę aby wskazanie REF było najmniejsze. Jak wiadomo, czym antena dłuższa, tym częstotliwość jej pracy mniejsza. Dlatego szczególnie w przypadku obcinania promiennika anteny, warto sprawdzić czy antena jest odstrojona w kierunku wyższych częstotliwości czy w kierunku niższych. W tym celu ustawiamy radiostację na kanał 1, mierzymy swr, a następnie na 40 i tutaj również dokonujemy pomiaru. Jeżeli okaże się że antena ma wysoki SWR na kanale pierwszym a niski na 40 oznacza to że antenę należało by wydłużyć ( jeżeli jest taka możliwość ), i odwortnie, jeżeli na na wysokich kanałach antena pracuje znacznie gorzej niż na niskich – skrócić. Zaleca się uzyskanie podobnych wskazań SWR na skrajnych kanałach. Życzymy powodzenia…